مصرف مستحقان زكات مىرسد و به جاى آن درختان كوتاه ، درختان بزرگى قرار داده شده است . خرماهاى اين منطقه به مركز فرمانروايى بصره حمل مىشود تا در آن‌جا ده يك متعلق بر اين محصول را از آنان بستانند . اما دربارهء ديگر كسان چنين حكمى وجود ندارد و از اين روى مردم بصره در اين نكته با ديگران تفاوت يافته‌اند . برآورد محصول انگور و خرما تنها پس از « به دو صلاح » جايز است و بر اين پايه ، اين محصول‌ها زمانى كه انگور و خرمايى قابل خوردن باشند برآورد مىشوند و سپس بايد منتظر ماند تا به خرماى چيده شدهء آمادهء مصرف يا كشمش بدل شوند . دربارهء اين محصول‌ها پس از برآورد اوليه ، به صاحبانشان ، در صورتى كه امين باشند ، اجازه داده مىشود كه يكى از اين راه‌ها را انتخاب كنند : يا به مبلغ برآورد شده به ضمان ايشان حكم شود تا در آن تصرف كنند و ضامن زكات به نسبت همان مقدار برآورد شده باشند ، يا كل محصول نزد ايشان امانت تلقى شود و از تصرف در آن منع شوند تا محصول به حالت نهايى خود برسد و در اين هنگام به شرط حصول نصاب ، از ايشان زكات ستانده شود . [ مقدار زكات ميوه‌ها ] : مقدار زكات ميوه‌ها در صورتى كه آبيارى آن‌ها با نهرها و جوىهاى طبيعى و سيلاب انجام پذيرد يك دهم و در صورتى كه آبيارى آن‌ها با دلو يا بيرون كشيدن آب از چاه انجام گيرد يك بيستم است . اگر آبيارى با تركيبى از اين دو شيوه انجام يابد ، يك ديدگاه آن است كه درصد بيشتر از زكات ملاك عمل است و ديدگاه ديگر اين است كه به نسبت دخالت هريك از اين دو شيوه در آبيارى ، زكات اخذ مىشود . در صورتى كه ميان صاحب مال و گردآورندهء زكات دربارهء نوع آبيارى اختلاف بروز كند ، سخن صاحب مال پذيرفته مىشود و عامل از او سوگند استظهار مطالبه مىكند . چنانچه وى از اين سوگند خوددارى بورزد جز آنچه خود بدان اعتراف و اقرار دارد ، بر او لازم نيست . محصول گونه‌هاى مختلف خرما با يكديگر جمع زده مىشود و حكم گونه‌هاى انگور نيز همين است ؛ زيرا همه اين‌گونه‌ها محصولى واحد شمرده مىشوند . البته محصول خرما و انگور با يكديگر جمع زده نمىشود ؛ چرا كه اين دوگونه دو جنس متفاوت هستند . اگر خرما و انگورى كه زكات به آن‌ها تعلق گرفته از آن نوع است كه تا زمان تبديل شدن به خرماى چيده و آماده براى مصرف يا تبديل شدن به كشمش و مويز ، نزد مالك مىماند ، تنها هنگامى از آن‌ها زكات ستانده مىشود كه به اين حالت برسند . اما اگر اين ميوه‌ها از آن نوع است كه در حالتى كه هنوز خرماى تازه رس يا انگور هستند زكاتشان ستانده مىشود مقدار